Διάγνωση της Οσφυαλγίας και Απαραίτητες Εξετάσεις
Πόνος στη μέση: Πώς γίνεται η διάγνωση και ποιες εξετάσεις χρειάζονται
Η Οσφυαλγία είναι ένα από τα πιο συχνά προβλήματα υγείας και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα. Η διάγνωση γίνεται κυρίως κλινικά, με βάση το ιατρικό ιστορικό και την κλινική εξέταση, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτούνται επιπλέον εξετάσεις, απεικονιστικές ή εργαστηριακές.
Σε αυτό το άρθρο θα ενημερωθείτε για τις εξετάσεις που χρησιμοποιούνται συνήθως, πότε είναι απαραίτητες και ποια είναι η σημασία τους για την αξιολόγηση και τη διάγνωση της Οσφυαλγίας.
Εξετάσεις για την διάγνωση της Οσφυαλγίας
Η διάγνωση της Οσφυαλγίας περιλαμβάνει αρχικά την λήψη ενός πλήρες ιατρικού ιστορικού, την κλινική και νευρολογική εξέταση, καθώς και τις διάφορες δοκιμασίες που διενεργούνται.
Οι απεικονιστικές εξετάσεις συνήθως δεν είναι απαραίτητες αφού στις περισσότερες περιπτώσεις ο πόνος στην μέση οφείλεται σε απλή μυϊκή καταπόνηση. Σε μερικούς ασθενείς όμως μπορεί να χρειαστούν. Συνήθως χρησιμοποιούνται οι απλές Ακτινογραφίες, η Αξονική και η Μαγνητική Τομογραφία.
Ο Νευροφυσιολογικός Έλεγχος διενεργείται λιγότερο συχνά.
Διαβάστε ακόμα:
Κλινική και νευρολογική εξέταση για την διάγνωση της Οσφυαλγίας
Η κλινική και νευρολογική εξέταση για την διάγνωση της Οσφυαλγίας διενεργείται με την επισκόπηση (παρατήρηση), την ψηλάφηση και την μελέτη της κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης. Επιπρόσθετα, διενεργούνται ειδικές δοκιμασίες που κατευθύνουν την διάγνωση.
Επισκόπηση
Στην κλινική εξέταση του ασθενούς με οσφυαλγία, κατά την επισκόπηση ελέγχεται η στάση σώματος σε όρθια θέση και η μορφολογία της σπονδυλικής στήλης.
Η σπονδυλική στήλη παρουσιάζει φυσιολογικά κυρτώματα: κύφωση στην θωρακική μοίρα και λόρδωση στην οσφυϊκή μοίρα. Ο πόνος στην μέση μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια της φυσιολογικής οσφυϊκής λόρδωσης και να προκαλέσει παθολογική πλάγια απόκλιση του κορμού, σκολίωση, κύφωση, κ.τ.λ. Για παράδειγμα στην Οσφυαλγία, η ελάττωση ή κατάργηση της οσφυϊκής λόρδωσης είναι πιθανή ένδειξη για συμπιεστικό σπονδυλικό κάταγμα.
Επίσης ελέγχεται το βάδισμα, η ισορροπία και παρατηρείται η κλίση του κορμού προς τα εμπρός ή προς τα πλάγια. Οι ασθενείς με οσφυοϊσχιαλγία που προκαλείται από κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, συνήθως βαδίζουν αργά και προσεχτικά. Πολλές φορές κρατάνε σε κάμψη πόδι που πάσχει και πατάνε με προσοχή στο έδαφος. Οι ασθενείς με οσφυαλγία που προκαλείται από συμπιεστικό κάταγμα σπονδύλου, βαδίζουν αργά και προσέχουν ή περιορίζουν τις κινήσεις του κορμού.
Τέλος, ελέγχεται ακόμα εάν ο ασθενής παρουσιάζει μυϊκή ατροφία, οίδημα, ερυθρότητα, κτλ.
Ψηλάφηση
Με την ψηλάφηση της οσφυϊκής μοίρας μπορούν να αναγνωριστούν διάφορες καταστάσεις όπως ο πόνος (π.χ. Κάταγμα Σπονδυλικής Στήλης), η τοπική ευαισθησία και ο σπασμός των μυών (σκληρία στην ψηλάφηση των μυών).
Επίσης, με την ψηλάφηση ελέγχεται η ανατομική θέση απ’ όπου προέρχεται ο πόνος. Όταν πόνος και έντονη ευαισθησία εκλύεται κατά την ψηλάφηση της σπονδυλικής στήλης στις κορυφές των ακανθωδών αποφύσεων, δηλαδή στην μέση γραμμή της οσφυϊκής περιοχής, υποδηλώνει ότι προέρχεται από τους σπονδύλους, π.χ. κάταγμα σπονδύλου, λοίμωξη (σπονδυλοδισκίτιδα ή απόστημα), μετάσταση κ.τ.λ. Όταν ο πόνος εκλύεται κατά την ψηλάφηση της παρασπονδυλικής οσφυϊκής περιοχής, δηλαδή στα πλάγια της μέσης γραμμής, συνήθως σημαίνει ότι προέρχεται από την μυϊκή καταπόνηση των παρασπονδυλικών μυών.
Μελέτη της κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης
Εξετάζεται η κινητικότητα της σπονδυλικής στήλης (κάμψη, έκταση, πλάγια κάμψη, στροφή).
Ο πόνος στην μέση περιορίζει το εύρος των κινήσεων. Όταν το εύρος των κινήσεων της ΟΜΣΣ είναι φυσιολογικό και δεν προκαλείται πόνος στις κινήσεις, τότε μάλλον η οσφυαλγία δεν προκαλείται από τοπικά αίτια. Πιθανότατα ο πόνος είναι αντανακλαστικός ή οφείλεται σε άλλη συστηματική πάθηση.
Η επώδυνη δυσκαμψία και ο περιορισμός της κάμψης της μέσης συνήθως είναι ενδεικτικά της οσφυαλγίας που προκαλείται από εκφυλιστικές αλλοιώσεις.
Όταν η πλάγια κάμψη ή η στροφή της μέσης επιδεινώνει τον αντανακλαστικό πόνο στο πόδι (ισχιαλγία), τότε η οσφυαλγία πιθανότατα προκαλείται απο κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου που πιέζει νωτιαία ρίζα (ριζίτιδα).
Κλινικές δοκιμασίες (Tests) για την διάγνωση της Οσφυαλγίας
Οι διάφορες ειδικές δοκιμασίες ή Tests βοηθάνε τον ιατρό να αξιολογήσει την αιτία της οσφυαλγίας και τον βαθμό της νευρολογικής συμμετοχής (π.χ. πίεση σε νεύρο).
Κατευθύνουν διαγνωστικά τον ιατρό και επιβεβαιώνουν την ανάγκη για περαιτέρω έλεγχο με απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ. μαγνητική τομογραφία).
1. Δοκιμασία “Lasègue” (ή σημείο “Lasègue”)
Το σημείο “Lasègue” χρησιμοποιείται για την διάγνωση της οσφυοϊσχιαλγίας που προκαλείται από μία κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου που πιέζει νωτιαία ρίζα. Ονομάζεται επίσης “δοκιμασία ανύψωσης ευθειασμένου ποδιού” (straight leg raising test).
Στην δοκιμασία αυτή, ο ασθενής βρίσκεται σε υπτία θέση (ανάσκελα) και ο ιατρός ανυψώνει παθητικά το τεντωμένο κάτω άκρο (πόδι) του ασθενούς (Εικόνα 1).
Η δοκιμασία είναι θετική όταν εκλύεται ο πόνος της ισχιαλγίας κατά μήκος του μηρού, της γάμπας ή ακόμα και του ποδιού σε γωνία 35-75 μοίρες. Συνήθως προκαλείται από μία Οσφυϊκή Δισκοκήλη και υποδηλώνει την πίεση και τον ερεθισμό κυρίως της Ο5 ή της Ι1 νευρικής ρίζας.
2. Ανάστροφο σημείο “Lasègue”
Το ανάστροφο σημείο “Lasègue”, ή ανάστροφη δοκιμασία “Lasègue” (reverse straight leg raising test), γίνεται για να αξιολογηθεί ο ερεθισμός στις ανώτερες Ο3 και Ο4 οσφυϊκές νευρικές ρίζες.
Διενεργείται με τον ασθενή σε πρηνή (μπρούμυτα) θέση. Ο ιατρός κρατάει τον μηρό με το ένα χέρι και το γόνατο σε κάμψη (ή σε έκταση) με το άλλο χέρι. Ανυψώνει παθητικά το κάτω άκρο (πόδι) του ασθενούς προς τα πάνω.
Η δοκιμασία είναι θετική όταν εκλύεται πόνος στο πρόσθιο τμήμα του μηρού, στην οσφυϊκή περιοχή ή στην βουβωνική χώρα. Υποδηλώνει τον ερεθισμό κυρίως της Ο3 και Ο4 οσφυϊκής νευρικής ρίζας που συνήθως προκαλείται από μια Οσφυϊκή Δισκοκήλη (Ο2–Ο3, Ο3–Ο4, Ο4–Ο5).
Διαβάστε ακόμα:
Απεικονιστικές εξετάσεις για την διάγνωση της Οσφυαλγίας
Οι απεικονιστικές εξετάσεις συνήθως δεν είναι απαραίτητες αφού στις περισσότερες περιπτώσεις ο πόνος στην μέση οφείλεται σε απλή μυϊκή καταπόνηση. Σε μερικούς ασθενείς όμως μπορεί να χρειαστούν.
Συνήθως χρησιμοποιούνται οι απλές Ακτινογραφίες, η Αξονική και η Μαγνητική Τομογραφία.
Ακτινογραφία της Οσφυϊκής Μοίρας
Οι ακτινογραφίες της Οσφυϊκής Μοίρας xρησιμοποιούνται λιγότερο συχνά για την διάγνωση. Μπορούν να αναδείξουν την δομή των οστών και την αρχιτεκτονική της σπονδυλικής στήλης, όπως την απώλεια του ύψους του δίσκου, την Σπονδυλολίσθηση, εάν υπάρχει οστεολυτική βλάβη, την κατάσταση των αρθρώσεων, κ.ο.κ.
Αξονική Τομογραφία της Οσφυϊκής Μοίρας
Βοηθάει πολύ στην διάγνωση σε πολλές περιπτώσεις. Μπορεί να δείξει το σχήμα και το μέγεθος του σπονδυλικού σωλήνα καθώς τις λεπτομέρειες κυρίως της οστικής ανατομίας. Είναι ιδανική εξέταση για τα κατάγματα της σπονδυλικής στήλης.
Μαγνητική Τομογραφία της Οσφυϊκής Μοίρας
Η Μαγνητική Τομογραφία είναι η σημαντικότερη από τις εξετάσεις και χρησιμοποιείται ευρέως για την διάγνωση της Οσφυαλγίας. Είναι μια αξιόπιστη και ακριβής μέθοδος απεικόνισης της Οσφυϊκής Μοίρας της Σπονδυλικής Στήλης. Παρέχει λεπτομερή απεικόνιση της σπονδυλικής στήλης σε τρεις διαστάσεις. Απεικονίζει με μεγάλη λεπτομέρεια τον νωτιαίο μυελό, τα οσφυϊκά νεύρα, τους μύες και τις ανατομικές δομές της περιοχής.
Ωστόσο, η Μαγνητική Τομογραφία δεν είναι πάντοτε απαραίτητη για την διάγνωση της Οσφυαλγίας. Είναι η εξέταση εκλογής όταν ο ασθενής παρουσιάζει νευρολογικά συμπτώματα όπως Ισχιαλγία, αδυναμία, πάρεση, ριζοπάθεια, Ιππουριδική Συνδρομή, Νευρογενή Διαλείπουσα Χωλότητα, κ.τ.λ.
Γενικότερα συστήνεται όταν υπάρχει υποψία για Οσφυϊκή Δισκοκήλη, εκφυλιστική νόσο, όγκο, φλεγμονή, λοίμωξη, κ.τ.λ.
Διαβάστε ακόμα:
Τι δείχνει η Μαγνητική Τομογραφία στην Οσφυαλγία;
Η Μαγνητική Τομογραφία μπορεί να δείξει με μεγάλη ακρίβεια διάφορες παθήσεις της Σπονδυλικής Στήλης που μπορούν να προκαλέσουν Οσφυαλγία:
1. Δισκοπάθεια: Οσφυϊκή Δισκοκήλη και Εκφυλιστική Νόσος Μεσοσπονδυλίου Δίσκου (Degenerative Disc Disease). Μπορούν να προκαλέσουν αστάθεια της σπονδυλικής στήλης. Η εξέταση αναδεικνύει με ακρίβεια την πίεση στις οσφυϊκές νευρικές ρίζες.
2. Σπονδυλοαρθροπάθεια: Εκφυλιστικές αλλοιώσεις των αποφυσιακών αρθρώσεων (αρθροπάθεια), οστεόφυτα, στένωση των μεσοσπονδύλιων τρημάτων, Σπονδυλολίσθηση, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα.
3. Σπονδυλική Στένωση: Αναγνωρίζεται η μείωση των διαστάσεων του σπονδυλικού σωλήνα (spinal stenosis) και οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που την προκαλούν. Οι αλλοιώσεις αυτές περιλαμβάνουν τα οστεόφυτα, την κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, την υπερτροφία του ωχρού συνδέσμου και των αρθρώσεων κτλ. Επίσης, μπορεί να δείξει την πίεση στα νεύρα στην οσφυϊκή μοίρα.
4. Διαταραχή της φυσιολογικής ανατομίας της Σπονδυλικής Στήλης: Ελέγχεται η φυσιολογική λόρδωση που μπορεί να διαταραχθεί και να παρουσιάζει ευθειασμό, σκολίωση, στροφοσκολίωση, κτλ.
5. Κάταγμα Σπονδυλικής Στήλης. Η Μαγνητική Τομογραφία μπορεί να αναδείξει κατάγματα που προκαλούνται από κακώσεις, τραύμα ή τα Οστεοπορωτικά Κατάγματα. Αποκαλύπτει ακόμα και τα ρωγμώδη κατάγματα ή την κακοήθη νεοπλασματική διήθηση στα αυτόματα κατάγματα.
6. Όγκοι της Σπονδυλικής Στήλης. Απεικονίζονται με μεγάλη ακρίβεια οι πρωτοπαθείς όγκοι και οι μεταστάσεις στον νωτιαίο σάκο ή στους σπονδύλους.
7. Φλεγμονή και λοίμωξη. Περιλαμβάνονται η σπονδυλίτιδα, η οστεομυελίτιδα η σπονδυλοδισκίτιδα, το επισκληρίδιο απόστημα, κ.τ.λ.
Διαβάστε ακόμα:
Αντενδείξεις για την διενέργεια της Μαγνητικής Τομογραφίας (MRI)
Οι αντενδείξεις για την διενέργεια της Μαγνητικής Τομογραφίας (MRI) είναι:
1. Ασθενείς οι οποίοι έχουν βηματοδότη
Η εξέταση της μαγνητικής τομογραφίας περιλαμβάνει ισχυρά μαγνητικά πεδία που μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στον ασθενή αλλά και στην λειτουργία των συσκευών αυτών.
Τα τελευταία χρόνια, ορισμένες εμφυτεύσιμες συσκευές νέας γενιάς, βηματοδότη και απινιδωτή, είναι ειδικά σχεδιασμένες για να είναι συμβατές (MRI conditional). Ο ασθενής μετά από οδηγίες από τον θεράποντα ιατρό και με ειδικές προφυλάξεις, μπορεί να υποβάλλεται σε Μαγνητική Τομογραφία. Αρχικά, πρίν απο την εξέταση γίνεται έλεγχος και κατάλληλος προγραμματισμός της συσκευής. Μετά το τέλος της εξέτασης γίνεται επαναφορά των ρυθμίσεων της συσκευής.
2. Μεταλλικά εμφυτεύματα
Η Μαγνητική Τομογραφία (MRI) μπορεί να γίνει στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν το εμφύτευμα είναι συμβατό με μαγνητικό πεδίο (MRI-compatible). Τα σύγχρονα ορθοπεδικά υλικά συνήθως είναι ασφαλή για την Μαγνητική Τομογραφία (MRI).
Υπάρχει όμως κίνδυνος για τα παλαιότερα εμφυτεύματα από σίδηρο, που μπορεί να μετακινηθούν, καθώς και για ορισμένα μέταλλα που μπορεί να θερμανθούν κατά την εξέταση. Επίσης, το μεταλλικό εμφύτευμα μπορεί να δυσκολέψει την εξέταση και να αλλοιώσει την ποιότητα στις εικόνες (artifacts).
3. Κύηση στο 1ο τρίμηνο
Η Μαγνητική Τομογραφία (MRI) κατά την εγκυμοσύνη, μετά το πρώτο τρίμηνο θεωρείται μια ασφαλής διαγνωστική μέθοδος. Σε περιπτώσεις που υπάρχει ανάγκη και χρειάζεται απεικόνιση, είναι προτιμότερη συγκριτικά με την ακτινογραφία ή την αξονική, επειδή δεν χρησιμοποιεί ιονίζουσα ακτινοβολία.
Κατά το 1ο τρίμηνο όμως, η Μαγνητική Τομογραφία (MRI) αποφεύγεται και διενεργείται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαία. Επίσης, αποφεύγεται η χρήση του σκιαγραφικού μέσου στην κύηση, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις και μόνο μετά από ενημέρωση.
Προσοχή!!!
Πάντοτε η εξέταση της Μαγνητική Τομογραφία (MRI) κατά την εγκυμοσύνη γίνεται σε συννενόηση με τον γυναικολόγο.
Ηλεκτρομυογράφημα και Ηλεκτρονευρογράφημα
Ο πλήρης Νευροφυσιολογικός Έλεγχος περιλαμβάνει το Ηλεκτρομυογράφημα (ΗΜΓ) και το Ηλεκτρονευρογράφημα, που διενεργούνται πάντοτε μαζί. Χρησιμοποιούνται για την διάγνωση στην οσφυαλγίας όταν υπάρχει υποψία νευρολογικής βλάβης (π.χ. πίεση νευρικής ρίζας).
Γίνεται από εξειδικευμένο ιατρό νευρολόγο, είτε σε εξωτερικό νευρολογικό ιατρείο, είτε σε νευροφυσιολογικό εργαστήριο.
Είναι μια ασφαλής και γρήγορη εξέταση που διαρκεί συνήθως 30–60 λεπτά. Μετράει τις ηλεκτρικές ώσεις που παράγονται από τα νεύρα και τον τρόπο με τον οποίο οι μύες ανταποκρίνονται σε αυτές.
Ηλεκτρονευρογράφημα
Για την διενέργεια της Μελέτης Νευρικής Αγωγιμότητας, τοποθετούνται επιφανειακά ηλεκτρόδια στο δέρμα. Ο ιατρός, μέσω των ηλεκτροδίων, χορηγεί χαμηλής έντασης ηλεκτρικά ερεθίσματα στα νεύρα και καταγράφει τα δυναμικά (την ταχύτητα και την ένταση της αγωγής) που δημιουργούνται από τη σύσπαση των μυών.
Ηλεκτρομυογράφημα
Για να διενεργηθεί το Ηλεκτρομυογράφημα, εισάγεται μια αποστειρωμένη, πολύ λεπτή βελόνα (μιας χρήσεως), σε συγκεκριμένο μύ. Παρακολουθείται και καταγράφεται από την βελόνα, που λειτουργεί ως ηλεκτρόδιο, η ηλεκτρική δραστηριότητα του μυός κατά την ηρεμία και κατά τη σύσπαση.
Τι μπορεί να διαγνώσει το Ηλεκτρομυογράφημα και το Ηλεκτρονευρογράφημα;
Ο νευροφυσιολογικός έλεγχος είναι αναγκαίος για την επιβεβαίωση της διάγνωσης σε αμφίβολες περιπτώσεις. Μπορεί να διακρίνει, να διαγνώσει και να προσδιορίσει το επίπεδο της βλάβης σε διάφορες παθήσεις:
1. Πίεση των νεύρων της σπονδυλικής στήλης. Είναι η βλάβη των νευρικών ριζών (Ριζοπάθεια) που προκαλείται από μια δισκοκήλη ή την στένωση του σπονδυλικού σωλήνα (Σπονδυλική Στένωση).
2. Περιφερική νευροπάθεια. Είναι η βλάβη των περιφερικών νεύρων που προκαλείται σε διάφορες καταστάσεις όπως για παράδειγμα στην Διαβητική νευροπάθεια ή την μεταβολική νευροπάθεια.
3. Παθήσεις των μυών. Διάφορες παθήσεις που επηρεάζουν τους ίδιους τους μύες ή τα νεύρα που τους ελέγχουν όπως μυοπάθειες (μυϊκή δυστροφία, μυοσίτιδα), νευρομυϊκές παθήσεις (μυασθένεια gravis), κ.τ.λ.
Εξετάσεις αίματος ή ούρων
Οι εξετάσεις αίματος ή ούρων δεν είναι πάντοτε απαραίτητες για την διάγνωση της Οσφυαλγίας. Μπορεί όμως να ζητηθούν όταν υπάρχει υποψία για υποκείμενη αιτία όπως φλεγμονή, λοίμωξη, κακοήθεια, ρευματοπάθεια, νεφρικά προβλήματα ή άλλες συστηματικές παθήσεις, και όχι για τον ίδιο τον μυοσκελετικό πόνο στην πλάτη.
Συγκεκριμένες εξετάσεις που μπορεί να ζητηθούν περιλαμβάνουν:
Γενική αίματος και CRP ή ΤΚΕ (δείκτες φλεγμονής). Μπορούν να ανιχνεύσουν ορισμένες παθήσεις που προκαλούν Οσφυαλγία.
Γενική εξέταση ούρων. Η Ανάλυση των ούρων παρέχει πληροφορίες για την παρουσία ουρολοίμωξης, αίματος στα ούρα, για πιθανό λίθο (πέτρα) στα νεφρά, κτλ.
Ειδικές εξετάσεις. Πολύ πιο σπάνια για ρευματολογικά νοσήματα, λοιμώξεις, όγκους, κτλ.
Αυτός ο ιστότοπος παρέχει γενικές πληροφορίες και καμία πληροφορία δεν προορίζεται ή υπονοείται ότι μπορεί να αντικαταστήσει τις ιατρικές συμβουλές του ιατρού ή να χρησιμοποιηθεί για νομικούς σκοπούς. Σε κάθε περίπτωση συμβουλευτείτε τον Νευροχειρουργό για οποία πάθηση ή θεραπευτική επιλογή μπορεί ο ίδιος να σας προτείνει.
Δείτε την Πολιτική Ορθής Χρήσης Ιστότοπου.
